Aanmelden   Contact | Sitemap 
Naar de Homepage cdenhartog.com
Een lijntje naar het leven
Het artikel 'Een lijntje naar het leven' komt uit het blad Vriendin, Vriendin 4, 2010. Met dank aan Lydia Zittema en de schrijfster van het artikel: Helene van Santen


Onlangs is 113Online gestart, een hulplijn en -website voor mensen die zelfdoding overwegen. Vriendin’s Helene liep een dag mee. ‘Zelfmoord, zelfdoding, niet meer willen leven of suïcide. Hoe je het ook noemt, bij 113Online kun je hierover praten.
 
‘Zelfmoord, zelfdoding, niet meer willen leven of suïcide. Hoe je het ook noemt, bij 113Online kun je hierover praten.

Anoniem, vrij en open. Via de telefoon, e-mail of chat.’ Dit is de openingstekst op de website van 113Online, die afgelopen september van start is gegaan. Mensen die over zelfdoding nadenken, kunnen contact opnemen met de organisatie. Zij komen eerst bij een vrijwilliger terecht, met wie ze kunnen praten. Als het nodig is, kunnen zij worden doorverbonden met één van de hulpverleners van 113Online.

De meeste vrijwilligers werken vanuit hun eigen huis, de hulpverleners zitten in het kantoor van 113Online. Bij een hulplijn en -website voor mensen die aan zelfdoding denken, dacht ik meteen aan een ziekenhuisachtige omgeving waarin de hulpverleners zouden werken. Maar als ik het gebouw binnenstap waarin 113Online gevestigd is, blijkt dat helemaal niet zo te zijn: het is een gewoon kantoor.
 
 
“Aan zelfdoding
denken, betekent
niet per se
dood willen”


Jan Martijn, sinds vijf jaar psychiater en vanaf het begin bij 113Online betrokken, vertelt over de oprichting van de organisatie. “Er bestaan al heel lang vrijwilligersorganisaties die steun bieden aan suïcidale
mensen, zoals Stichting Ex6, maar er zat altijd een heel grote kloof tussen de vrijwillige en professionele hulpverleners, de psychologen en psychiaters. Als iemand met suïcidale neigingen met een vrijwilliger
van bijvoorbeeld Ex6 sprak, en diegene adviseerde hem om naar een psycholoog te gaan, moest hij eerst naar de huisarts voor een doorverwijzing. Daar kregen ze dan ook nog eerst een intakegesprek. Die stap is voor veel mensen te groot: mensen met zelfmoordneigingen gaan niet zo snel naar een hulpverlener.

Bij 113Online mogen mensen anoniem hun verhaal doen. Niet alleen overdag, maar ook ’s nachts: we zijn er vierentwintig uur per dag. 113Online werkt samen met drie stichtingen: Ex6, Fonds psychische
gezondheid en Sensoor. Zo’n samenwerking is uniek.”

Empathie
Jaarlijks maken in Nederland gemiddeld zo’n 1500 mensen van vijftien jaar en ouder een einde aan hun leven. Van hen is ongeveer 28 procent vrouw. Het aantal mensen dat een poging doet, ligt rond de 100.000, en ruim 400.000 mensen denken erover na. Deze aantallen zijn vrij hoog, maar in vergelijking met andere Europese landen ‘scoort’ Nederland gemiddeld.

“Het doel van 113Online is om suïcide te voorkomen,” vertelt Jan Martijn. “Dat wil niet zeggen dat we er een moreel oordeel over geven. Als mensen daar uiteindelijk voor kiezen, is dat hun keuze. Maar ik denk dat veel mensen onnodig sterven:

'mensen die aan zelfmoord denken, doen dat uit pure wanhoop. Ze willen niet per se dood, maar vinden hun leven zoals het nu is te pijnlijk en zien geen uitweg'
 
Wij willen ze helpen om weer een uitweg te zien, om de andere kanten van het leven weer te zien.” Sinds de oprichting van 113Online wordt er al veel gebruik van gemaakt. De website wordt maandelijks door zo’n 10.000 mensen bezocht. Er zijn circa tweehonderd vrijwilligers werkzaam. Dat klinkt veel, maar er is een groot tekort aan vrijwilligers, volgens Jan Martijn. Mensen die vrijwilliger willen worden, volgen eerst een training bij één van de drie stichtingen. “Daarbij wordt bijvoorbeeld geoefend door middel van rollenspellen,” vertelt Jan Martijn.

Niet iedereen is geschikt om vrijwilliger te zijn. “Je moet veel empathie hebben, met een open mind naar mensen kunnen luisteren zonder zelf een oordeel te geven en je moet nare verhalen enigszins kunnen verdragen. Bij 113Online zijn twaalf mensen in dienst, van wie zeven hulpverleners (psychologen en psychiaters). Ook zij hebben het druk sinds de start: maandelijks voeren zij gemiddeld zo’n 400 chat- en telefoongesprekken of geven zij adviezen per e-mail. “Het is moeilijk om nu al te zeggen of 113Online een succes is, want we hebben daar nog geen cijfers van. Maar we maken zeker verschil, dat kan niet anders. Ik spreek soms mensen aan de telefoon die aan het begin van het gesprek helemaal wanhopig zijn en aan het einde van het gesprek zeggen dat ze weer even verder kunnen, dat ze weer wat perspectief hebben gekregen. Veel mensen die ons benaderen, zeggen dat ze veel steun aan ons hebben.”

De mensen die contact opnemen met 113Online zijn van vrijwel alle leeftijden. “Tieners vanaf dertien jaar bellen ons, maar ook ouderen van 85 jaar. Ook de achtergrond van de mensen die contact opnemen is heel verschillend. Sommigen hebben zware psychiatrische problemen en zitten al jaren in de hulpverlening,
anderen zijn ineens heel somber geworden en hebben nog nooit hulp gezocht.”

Chat
In één van de kamers in het gebouw zitten Geertje en Lucy achter hun computers. Beiden zijn psychologen en vanaf het begin bij 113Online betrokken. Geertje zit in een chatgesprek met iemand die zich heeft aangemeld voor vijf therapeutische gesprekken. Het chatprogramma op haar computer ziet eruit als Msn, met bijbehorend geluidje en oranje knipperlicht als iemand iets ‘zegt’. “Ik kan alleen niet buzzen,” grapt Geertje. Op haar scherm wordt onderscheid gemaakt in ‘crisischat’ en ‘chattherapie’. Onder ‘crisischat’ staan
drie personen (met hun nicknames) die willen praten met vrijwilligers. “Dit zijn mensen die zich op elk moment kunnen aanmelden op de website omdat ze nu een gesprek willen,” legt Geertje uit. “Bij chattherapie staan de mensen met wie ik een afspraak heb gemaakt omdat ze een aantal keer, we doen meestal vijf sessies, met een therapeut willen chatten.

Zo’n gesprek duurt gemiddeld drie kwartier tot een uur. Ik ben op dit moment aan het chatten met een vrouw. Ze is haar antidepressiva aan het afbouwen en dat maakt haar extra somber. Dit is de vierde keer dat ik met deze cliënte praat. Ik laat in mijn reactie merken dat ik haar gevoelens begrijp, dat ik zie dat ze heftige dingen meemaakt. Ik probeer haar te helpen te relativeren. Ik vraag bijvoorbeeld ‘Je lichaam is zich nu aan het aanpassen?’, als zij vertelt over het effect van het stoppen met antidepressiva op haar lichaam.

Deze oplossingsgerichte manier van werken is één de redenen waarom ik graag bij 113Online werk.” Terwijl Geertje verder gaat met haar chatgesprek, vult Jan Martijn aan: “We praten over de sterke kanten van mensen, over wat ze wél goed kunnen in plaats van wat niet zo goed gaat.


Als iemand bijvoorbeeld zegt: ‘Ik wil van dit nare gevoel af’, dan vraag ik: ‘Wat zou je daarvoor in de plaats willen? Hoe wil je dat je leven eruit ziet over een tijdje als het wel weer goed gaat?’ En: ‘Wat werkte vroeger altijd om je goed te voelen?’

Diegene had misschien een leuke baan waar hij veel voldoening uithaalde, of hij werd altijd vrolijk van schilderen. Dan vraag ik: ‘Wat zou je kunnen doen om over een halfjaar weer een leuke baan te hebben?’ Mensen hebben de kracht in zichzelf, door de juiste vragen te stellen kan ik hen helpen om die krachten weer aan te boren. Dat is de basishouding van 113Online: mensen kunnen meer dan ze zelf denken.”


Hoop
De telefoon gaat. Ik vind het spannend: komt er nu iemand binnen die is doorverbonden door een vrijwilliger en dringend hulp nodig heeft? Omdat Geertje nog altijd in haar chatgesprek zit, neemt Lucy op.
Het blijkt een sollicitant te zijn, geen hulpbehoevende dus. Lucy gaat weer verder met de e-mail waar ze mee bezig was.

“Mensen die ons een mailtje sturen, krijgen altijd binnen vijf werkdagen antwoord,” vertelt ze. “In mijn e-mail stel ik ook allerlei vragen, om mensen aan het denken te zetten over wat ze in hun leven waardevol
vonden of vinden. Ik vraag bijvoorbeeld waar ze nog op hopen. En als iemand echt heeft besloten dat hij zelfmoord wil plegen, dan geef ik eerst aan dat ik respect voor die keuze heb. Daarnaast probeer ik het
hele verhaal, niet alleen de negatieve, maar ook de positieve kanten, op tafel te krijgen. Er zijn altijd lichtpuntjes te vinden, als je maar goed zoekt. Zo hoop ik dat mensen hun leven in een ander perspectief
zien.” Er is niet één bepaalde problematiek die heel vaak voorkomt, volgens Lucy. “Ik hoor heel veel verschillende verhalen van mensen. Sommigen hebben geldproblemen, of hun carrière is vastgelopen
en ze weten niet hoe ze die weer op de rails moeten krijgen. Ook spreek ik soms tieners, de jongsten die ons bellen zijn dertien jaar, die gepest worden op school. En mensen die een bepaalde vorm van geweld hebben meegemaakt: misbruik of huiselijk geweld. Ten slotte is er een grote groep die kampt met depressie, angst of persoonlijkheidsproblematiek.

Dat betekent dat iemand in een bepaalde situatie is opgegroeid en daar later in zijn leven last van krijgt. Als iemand bijvoorbeeld opgroeide in een gezin waarin veel geweld was, kan diegene later moeite hebben met het vertrouwen van andere mensen.” Het grootste deel van de mensen die contact opnemen met 113Online is vrouw: ongeveer tweederde, vertelt Lucy.

En dat terwijl het merendeel van de mensen dat daadwerkelijk zelfmoord pleegt, man is. “Vrouwen praten makkelijker over wat ze voelen,” vult Jan Martijn aan. “Ook is het zo dat bijvoorbeeld depressie
vaker bij vrouwen voorkomt. Misschien komt dat wel omdat het meer geaccepteerd is bij vrouwen. Er heerst bij veel mensen nog steeds het beeld van de man die altijd stoer en sterk moet zijn. Hij is zogenaamd zwak als hij hulp nodig heeft.”
 
Spannend
“Het mooie van 113Online is dat wij veel mensen spreken die anders niet naar een psycholoog zouden gaan,” vertelt Geertje.

“Dat is voor velen toch een grote stap. 113Online is heel laagdrempelig: vooral omdat je bij ons anoniem kunt blijven. Wij kunnen mensen bereiken in hun eigen huiskamer. Er zijn bijvoorbeeld mensen die door een fysieke beperking de deur niet uit kunnen: voor hen is therapie via internet ook een uitkomst. Of tieners die niet naar een psycholoog durven omdat ze bang zijn dat hun ouders erachter komen als er een rekening op de deurmat valt.”

“Ik spreek soms ook mensen die zó depressief zijn dat ze alleen nog maar in bed liggen,” zegt Lucy. “Maar dan wel met hun laptop.” “We hebben te maken met heel zware problematiek, maar dat is juist hetgeen wat me zo aanspreekt in dit werk,” vertelt Geertje. “Er zijn ook artsen die het liefst op de Eerste hulp werken.
Juist bij mensen die heel zwaar in de put zitten kan ik echt verschil maken.

Als iemand het leven niet meer ziet zitten, maar na een paar gesprekken weer op de weg is naar gelukkig zijn, is dat heel bijzonder. “Omdat we met zware problematiek te maken hebben, gaan we met alle hulpverleners één keer per week bij elkaar zitten om ons werk te bespreken,” gaat Lucy verder. “Dan hebben we het over een bepaalde casus en wat het met ons doet.” Geertje: “Natuurlijk zijn er bepaalde gesprekken die ons heel erg aangrijpen. Zo kan ik me nog goed herinneren dat ik een tijdje geleden iemand sprak die had besloten dat hij die avond dood wilde. Hij had dat al een halfjaar lang voor - bereid en leefde echt naar die avond toe.

Het werd een heel spannend gesprek van ruim drie uur. Eigenlijk ging het vooral over de zin van het leven. Diegene leeft nu nog steeds, ik heb hem daarna nog een paar keer gesproken. Daar ben ik heel blij om: misschien leeft hij nog dankzij mijn werk. Dat gesprek zal ik niet snel meer vergeten.”

De telefoon gaat. Ik vind het spannend: komt er nu iemand binnen die is doorverbonden door een vrijwilliger en dringend hulp nodig heeft? Omdat Geertje nog altijd in haar chatgesprek zit, neemt Lucy op.
Het blijkt een sollicitant te zijn, geen hulpbehoevende dus. Lucy gaat weer verder met de e-mail waar ze mee bezig was.

“Mensen die ons een mailtje sturen, krijgen altijd binnen vijf werkdagen antwoord,” vertelt ze. “In mijn e-mail stel ik ook allerlei vragen, om mensen aan het denken te zetten over wat ze in hun leven waardevol
vonden of vinden. Ik vraag bijvoorbeeld waar ze nog op hopen. En als iemand echt heeft besloten dat hij zelfmoord wil plegen, dan geef ik eerst aan dat ik respect voor die keuze heb. Daarnaast probeer ik het
hele verhaal, niet alleen de negatieve, maar ook de positieve kanten, op tafel te krijgen. Er zijn altijd lichtpuntjes te vinden, als je maar goed zoekt. Zo hoop ik dat mensen hun leven in een ander perspectief
zien.” Er is niet één bepaalde problematiek die heel vaak voorkomt, volgens Lucy. “Ik hoor heel veel verschillende verhalen van mensen. Sommigen hebben geldproblemen, of hun carrière is vastgelopen
en ze weten niet hoe ze die weer op de rails moeten krijgen. Ook spreek ik soms tieners, de jongsten die ons bellen zijn dertien jaar, die gepest worden op school. En mensen die een bepaalde vorm van geweld hebben meegemaakt: misbruik of huiselijk geweld. Ten slotte is er een grote groep die kampt met depressie, angst of persoonlijkheidsproblematiek.

Dat betekent dat iemand in een bepaalde situatie is opgegroeid en daar later in zijn leven last van krijgt. Als iemand bijvoorbeeld opgroeide in een gezin waarin veel geweld was, kan diegene later moeite hebben met het vertrouwen van andere mensen.” Het grootste deel van de mensen die contact opnemen met 113Online is vrouw: ongeveer tweederde, vertelt Lucy.

En dat terwijl het merendeel van de mensen dat daadwerkelijk zelfmoord pleegt, man is. “Vrouwen praten makkelijker over wat ze voelen,” vult Jan Martijn aan. “Ook is het zo dat bijvoorbeeld depressie
vaker bij vrouwen voorkomt. Misschien komt dat wel omdat het meer geaccepteerd is bij vrouwen. Er heerst bij veel mensen nog steeds het beeld van de man die altijd stoer en sterk moet zijn. Hij is zogenaamd zwak als hij hulp nodig heeft.”
 


Rianne (33): “Ik heb altijd al periodes gehad
waarin ik last had van sombere gevoelens,
voornamelijk in de winter. Meestal ging dat
nare gevoel na een paar weken vanzelf weer
over, maar zes jaar geleden ging het echt
fout. Mijn moeder overleed aan borstkanker.
De kanker was al in een vrij vergevorderd
stadium toen het ontdekt werd, dus toen
mijn moeder erachter kwam, was het eigenlijk
al te laat. Ze is een paar maanden ziek
geweest, voordat ze overleed. Ik ben enig
kind en had een heel hechte band met mijn
moeder, ze was één van mijn beste
vriendinnen. Ik kon niet met het verlies
omgaan. Mijn vader ook niet; die zonderde
zich steeds meer van mij af, trok zich terug in
zijn schulp. Ik kreeg wel steun van vriendinnen,
maar toch voelde ik me heel erg alleen.
Ik kreeg last van paniekaanvallen, met name
in drukke ruimtes. Als ik met een vriendin in
een café wat zat te drinken, kon ik het ineens
heel erg benauwd krijgen. Ik had helemaal
nergens zin meer in, lag het liefst de hele
dag in bed. Ik meldde me ziek op mijn werk.
Als vriendinnen me opbelden, nam ik niet op
of zei ik dat ik rust wilde. Ik was ontzettend
moe: hoe meer ik sliep, des te vermoeider ik
werd. Ik ging alleen nog maar de deur uit om
boodschappen te halen, al at ik bijna iedere
avond pizza. Ik zag het leven helemaal niet
meer zitten. Ik voelde me zó slecht dat ik me
niet voor kon stellen dat ik me ooit weer
goed zou voelen. Dat klinkt nu heel vreemd,
vind ik zelf, maar dat dacht ik toen echt. Ik
kon niet meer rationeel denken, het leek wel
alsof zelfs mijn denken door mijn emoties
gestuurd werd. Ik wilde eigenlijk het liefst
dood. Dan was ik in ieder geval weer bij mijn
moeder. Maar echt zelfmoord plegen durfde
ik eigenlijk ook niet. Na ongeveer een maand
greep een vriendin in. Zij belde bij me thuis
aan en zei, toen ik uiteindelijk opendeed,
dat ik hulp nodig had. Ze belde een psycholoog
voor me. Dat is mijn redding geweest.
Dankzij de therapie heb ik geleerd om met
mijn verlies om te gaan en leerde ik ook dat
die sombere gevoelens helemaal niet raar
zijn in een rouwproces. Nu kan ik me haast
niet meer voorstellen dat ik zes jaar geleden
dood wilde. Ik geniet weer van het leven.
Ik ga met plezier naar mijn werk en heb sinds
kort een vriend. Als 113Online zes jaar geleden
had bestaan, denk ik dat ik er zeker
gebruik van had gemaakt. Ik wilde wel hulp,
maar de stap om een psycholoog te bellen
was toch heel groot. Gelukkig heeft een
vriendin dat voor mij gedaan. Daar ben ik
haar nog altijd heel dankbaar voor.”
Wil jij een ervaring delen of je mening
geven? Altijd welkom op www.vriendin.nl/vriendschap/openhartig.
 

De feiten
UTRECHT – Zelfmoord is onder jongeren de afgelopen veertig jaar een steeds belangrijkere doodsoorzaak
geworden. Dat meldt het Nederlands Jeugd instituut in Utrecht. Bij één op de zes sterfgevallen onder jongeren was de doodsoorzaak zelfdoding, tegen één op de 26 in 1969. Veertig jaar geleden gebeurde het vaak door verhanging, tegenwoordig springen suïcidalen steeds vaker voor de trein of van een toren.

Het Nederlands Jeugd instituut maakt zich grote zorgen, omdat preventie tekort schiet. De onderzoekers
pleiten voor een verplicht en extra bezoek aan de jeugdarts voor alle leerlingen op het voortgezet
onderwijs.
Bron: RTV Utrecht, 6 oktober 2009.


Statistieken Website cdenhartog

 
 

Disclaimer

@ 2007, Cdenhartog.com.